Thành lập hộ kinh doanh cá thể là lựa chọn hợp lý cho những ai muốn kinh doanh mà không cần thực hiện quá nhiều thủ tục phức tạp song vẫn đảm bảo tuân theo quy định pháp luật. Bài viết sau đây, Công ty TNHH Dịch vụ công quốc gia sẽ hướng dẫn bạn chi tiết về điều kiện, thủ tục và hồ sơ thành lập mô hình kinh doanh này.
Hộ kinh doanh là gì?
Theo quy định tại Điều 79 Nghị định 01/2021/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp quy định về hộ kinh doanh như sau:
“Hộ kinh doanh do một cá nhân hoặc các thành viên hộ gia đình đăng ký thành lập và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với hoạt động kinh doanh của hộ. Trường hợp các thành viên hộ gia đình đăng ký hộ kinh doanh thì ủy quyền cho một thành viên làm đại diện hộ kinh doanh. Cá nhân đăng ký hộ kinh doanh, người được các thành viên hộ gia đình ủy quyền làm đại diện hộ kinh doanh là chủ hộ kinh doanh”.

Theo đó, hộ kinh doanh cá thể có những đặc điểm sau căn cứ vào Chương VIII Nghị định 01/2021/NĐ-CP:
- So với đa phần các loại hình doanh nghiệp khác, hộ kinh doanh không có tư cách pháp nhân;
- Đăng ký hộ kinh doanh cá thể là hộ gia đình, cá nhân nhưng các thành viên hộ kinh doanh đều là người Việt Nam;
- Hộ kinh doanh được phép đăng ký hoạt động tại nhiều địa điểm những phải đăng ký một địa điểm đặt làm trụ sở chính;
- Hộ kinh doanh cá thể không bị giới hạn về việc sử dụng lao động;
- Hộ kinh doanh có thể thuê người quản lý hoạt động kinh doanh của mình;
- Hộ kinh doanh phải đảm bảo nộp đầy đủ, đúng hạn các loại thuế theo quy định pháp luật;
- Thành lập hộ kinh doanh, chủ hộ không được phép sử dụng hoá đơn đỏ (VAT).
Điều kiện thành lập hộ kinh doanh cá thể
Hộ kinh doanh cá thể là hình thức kinh doanh phổ biến tại Việt Nam, phù hợp với các cá nhân, hộ gia đình muốn tham gia thị trường kinh doanh nhỏ lẻ, dịch vụ hoặc sản xuất. Việc đăng ký thành lập hộ kinh doanh cá thể phải đáp ứng các điều kiện pháp lý cụ thể để được cơ quan nhà nước cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh.
1. Điều kiện về chủ hộ kinh doanh
- Chủ hộ kinh doanh là cá nhân hoặc thành viên hộ gia đình đủ năng lực pháp luật dân sự, có khả năng chịu trách nhiệm pháp lý và thực hiện các nghĩa vụ kinh doanh;
- Trường hợp hộ gia đình đăng ký hộ kinh doanh, một thành viên trong hộ sẽ được ủy quyền làm chủ hộ kinh doanh; văn bản ủy quyền phải được công chứng hoặc chứng thực theo quy định pháp luật.
- Người ủy quyền và người được ủy quyền chịu trách nhiệm về tính hợp pháp, trung thực và chính xác của thông tin đăng ký.

2. Điều kiện về ngành, nghề kinh doanh
- Ngành, nghề đăng ký phải được phép kinh doanh, không thuộc danh mục ngành nghề cấm đầu tư, kinh doanh theo pháp luật;
- Tên hộ kinh doanh phải được đặt đúng quy định tại Điều 88 Nghị định 01/2021/NĐ-CP, đảm bảo không trùng hoặc gây nhầm lẫn với các hộ kinh doanh khác đã đăng ký trong phạm vi địa phương.
3. Điều kiện về hồ sơ đăng ký
Hồ sơ đăng ký hộ kinh doanh cá thể phải đầy đủ, hợp lệ và gồm các loại giấy tờ sau:
- Giấy đề nghị đăng ký hộ kinh doanh (bản chính);
- Văn bản ủy quyền (nếu có) trong trường hợp hộ gia đình hoặc cá nhân ủy quyền cho người khác thực hiện thủ tục; văn bản ủy quyền phải được công chứng hoặc chứng thực;
- Các giấy tờ liên quan khác (bản sao giấy chứng minh nhân dân/căn cước công dân, bản sao giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nếu cần cho địa điểm kinh doanh…);
- Trường hợp nộp hồ sơ qua mạng thông tin điện tử, các giấy tờ phải được chuyển đổi thành văn bản điện tử, ký số hoặc ký trực tiếp và quét thành file hợp lệ; thông tin cá nhân như số điện thoại, email phải chính xác.

4. Điều kiện về địa điểm kinh doanh
- Hộ kinh doanh cá thể phải có địa chỉ kinh doanh rõ ràng, có thể là nhà ở của cá nhân/hộ gia đình hoặc địa điểm thuê hợp pháp;
- Địa điểm kinh doanh phải phù hợp với quy định về an toàn, phòng cháy chữa cháy, vệ sinh môi trường theo quy định của pháp luật.
Có thể bạn quan tâm: Thủ tục chuyển đổi từ hộ kinh doanh sang công ty
5. Điều kiện về lệ phí và nghĩa vụ tài chính
- Người đăng ký hộ kinh doanh phải nộp đầy đủ lệ phí đăng ký theo quy định của Hội đồng nhân dân tỉnh, căn cứ Thông tư 85/2019/TT-BTC;
- Lệ phí đăng ký hộ kinh doanh được nộp tại cơ quan đăng ký cấp xã, chuyển khoản, hoặc thanh toán trực tuyến trên Cổng dịch vụ công quốc gia;
- Lệ phí đăng ký không hoàn trả trong trường hợp hồ sơ không được cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh;
- Các nghĩa vụ tài chính khác (thuế, bảo hiểm…) phải thực hiện theo quy định của cơ quan thuế quản lý sau khi được cấp giấy chứng nhận.
6. Điều kiện về hình thức nộp hồ sơ và thẩm quyền giải quyết
- Hồ sơ đăng ký có thể được nộp trực tiếp, qua mạng thông tin điện tử hoặc dùng dịch vụ bưu chính;
- Thời hạn giải quyết hồ sơ là 03 ngày làm việc kể từ ngày cơ quan tiếp nhận hồ sơ hợp lệ;
- Cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh là Ủy ban nhân dân cấp xã nơi hộ kinh doanh đặt trụ sở.
Lưu ý: Trong quá trình đăng ký, nếu hồ sơ chưa đủ điều kiện, cơ quan đăng ký sẽ thông báo bằng văn bản hoặc qua hệ thống trực tuyến, nêu rõ lý do và yêu cầu bổ sung hồ sơ.

Hồ sơ thành lập hộ kinh doanh cá thể
Để đảm bảo quá trình đăng ký xin giấy chứng nhận thành lập hộ kinh doanh cá thể diễn ra nhanh chóng, người đăng ký cần chuẩn bị hồ sơ thành lập hộ kinh doanh bao gồm các giấy tờ sau:
1. Thành phần hồ sơ đăng ký hộ kinh doanh cá thể
Hồ sơ thành lập hộ kinh doanh cá thể hiện nay đã được đơn giản hóa, chỉ gồm 3 loại giấy tờ cơ bản:
- Giấy đề nghị đăng ký hộ kinh doanh
- Đây là văn bản chính thức thể hiện thông tin về chủ hộ, tên hộ kinh doanh, ngành nghề kinh doanh, địa chỉ trụ sở, vốn đăng ký và các thông tin liên quan.
- Bản chính phải được điền đầy đủ, chính xác và ký tên bởi chủ hộ hoặc người được ủy quyền.
- Văn bản ủy quyền của các thành viên hộ gia đình (nếu hộ kinh doanh do nhiều thành viên hộ gia đình thành lập)
- Văn bản này chỉ định một thành viên làm chủ hộ kinh doanh, chịu trách nhiệm trước pháp luật về hoạt động kinh doanh;
- Phải được công chứng hoặc chứng thực;
- Nếu chỉ có một thành viên hộ gia đình đứng tên, văn bản này không bắt buộc.
- Bản sao chứng thực Căn cước công dân (CCCD) hoặc chứng minh nhân dân (CMND) của chủ hộ và người được ủy quyền nộp/nhận hồ sơ
- Nếu hồ sơ nộp trực tuyến, cần dùng tài khoản định danh điện tử và chữ ký số của chủ hộ hoặc người được ủy quyền.
Lưu ý: Một bộ hồ sơ là đủ để nộp cho cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã. Trước đây, hồ sơ còn bao gồm hợp đồng thuê nhà, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, biên bản họp hộ gia đình, văn bản ủy quyền cho người nộp hồ sơ, chứng chỉ hành nghề… nay đều được loại bỏ để thủ tục nhanh gọn hơn.

2. Số lượng hồ sơ
- 1 bộ hồ sơ nộp cho cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã.
- Hồ sơ phải đầy đủ, hợp lệ, chính xác, nếu thiếu sẽ bị yêu cầu sửa đổi, bổ sung.
3. Nơi nộp hồ sơ
Hồ sơ thành lập hộ kinh doanh cá thể có thể nộp theo 2 cách:
- Trực tiếp hoặc qua bưu chính:
- Nộp tại UBND cấp xã nơi hộ kinh doanh đặt trụ sở;
- Cơ quan cấp xã sẽ tiếp nhận hồ sơ, cấp giấy tiếp nhận và hẹn trả kết quả.
- Trực tuyến (online):
- Sử dụng tài khoản định danh điện tử để đăng nhập Hệ thống thông tin đăng ký hộ kinh doanh;
- Kê khai thông tin, tải hồ sơ điện tử, ký số và nộp lệ phí theo hướng dẫn;
- Hệ thống sẽ tự động chuyển hồ sơ đến cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan thuế liên quan.

4. Thời hạn giải quyết hồ sơ
- Hồ sơ hợp lệ: Trong 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ, cơ quan cấp xã cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh và thông báo cho cơ quan thuế quản lý;
- Hồ sơ chưa hợp lệ: Trong 03 ngày làm việc, cơ quan cấp xã sẽ thông báo bằng văn bản lý do và hướng dẫn sửa đổi; hộ kinh doanh có 60 ngày để bổ sung, nếu quá thời hạn hồ sơ sẽ không còn giá trị.
5. Ghi chú quan trọng
- Hồ sơ hợp lệ khi:
- Ngành nghề kinh doanh không thuộc danh mục cấm;
- Tên hộ kinh doanh đúng quy định;
- Hồ sơ đầy đủ và chính xác;
- Lệ phí đăng ký được nộp đầy đủ.
- Chủ hộ phải chịu trách nhiệm vô hạn bằng toàn bộ tài sản cá nhân cho các hoạt động kinh doanh của hộ;
- Mỗi cá nhân chỉ được đứng tên một hộ kinh doanh duy nhất trên phạm vi cả nước.
Thủ tục đăng ký thành lập hộ kinh doanh
Sau đây là hướng dẫn thủ tục thành lập hộ kinh doanh cá thể, các bước thực hiện như sau:
Bước 1: Nộp trực tiếp hồ sơ đăng ký thành lập hộ kinh doanh cá thể tại Phòng Tài chính – Kế hoạch cấp quận/ huyện. Bên cạnh đó, bạn có thể thực hiện nộp hồ sơ theo hình thức online tại Cổng thông tin dịch vụ công trực tuyến.
Bước 2: Cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận hồ sơ và giải quyết trong 03 ngày làm việc tính từ ngày nhận được hồ sơ cùng lệ phí đúng quy định.
Mặt khác, trường hợp hồ sơ không hợp lệ, cơ quan có thẩm quyền sẽ thông báo đến người đăng ký để sửa đổi, bổ sung bằng văn bản trong vòng 03 ngày làm việc. Nếu sau thời gian đó, chủ hộ kinh doanh không nhận được thông báo sửa đổi, bổ sung có quyền khiếu nại, tố cáo theo quy định.
Bước 3: Sau khi hoàn tất các thủ tục thành lập hộ kinh doanh cá thể và nhận được Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh, chủ kinh doanh cần thực hiện đăng ký mã số thuế hộ kinh doanh; nộp hồ sơ kê khai thuế ban đầu và treo biển hiệu tại trụ sở chính.
Tư vấn pháp luật • Hành chính công • Thành lập công ty • Giấy phép lao động • Ly hôn • Visa
HOTLINE: 0904551359 - Gọi 24/7
Trên đây là chia sẻ về cách thành lập hộ kinh doanh cá thể bao gồm điều kiện, hồ sơ và thủ tục. Hy vọng những thông tin chúng tôi đem đến sẽ giúp bạn nắm rõ quy trình thành lập hộ kinh doanh. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào khác, hãy liên hệ với Công ty TNHH Dịch vụ công quốc gia để được hỗ trợ giải đáp sớm nhất.

Luật sư cao cấp Nguyễn Hoàng tại Trung tâm Dịch vụ Chính phủ có 20 năm kinh nghiệm pháp lý. Chuyên gia tư vấn chuyên sâu về Doanh nghiệp, FDI, Visa và Dịch vụ công.
